Fire Hose Reel System คืออะไร? ระบบสายส่งน้ำดับเพลิงสำหรับควบคุมเพลิงไหม้ในระยะเริ่มต้น

Fire Hose Reel System คืออะไร

Fire Hose Reel System หรือ ระบบสายส่งน้ำดับเพลิง เป็นระบบดับเพลิงด้วยน้ำที่ออกแบบมาเพื่อให้ผู้ใช้อาคารหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับการฝึกอบรมสามารถใช้งานได้อย่างรวดเร็วในช่วงเริ่มต้นของเหตุเพลิงไหม้

ระบบประกอบด้วยสายส่งน้ำที่ม้วนอยู่บนล้อ (Hose Reel) พร้อมหัวฉีด (Nozzle) และวาล์วควบคุม เมื่อเปิดวาล์ว น้ำจะถูกส่งผ่านสายเพื่อฉีดควบคุมเพลิงไหม้ก่อนที่เพลิงจะลุกลาม

Fire Hose Reel เป็นหนึ่งในระบบป้องกันอัคคีภัยที่พบได้ทั่วไปในอาคารสำนักงาน โรงงาน โรงแรม โรงพยาบาล ศูนย์การค้า และอาคารสาธารณะ


หลักการทำงานของระบบ Fire Hose Reel

เมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ ผู้ใช้งานสามารถดำเนินการได้ตามขั้นตอนดังนี้

  1. เปิดตู้สายส่งน้ำดับเพลิง
  2. ดึงสายส่งน้ำไปยังบริเวณที่เกิดเหตุ
  3. เปิดวาล์วน้ำ
  4. ปรับหัวฉีดตามลักษณะการใช้งาน
  5. ฉีดน้ำเพื่อควบคุมเพลิงไหม้ในระยะเริ่มต้น

น้ำที่ใช้มาจากระบบจ่ายน้ำดับเพลิงของอาคาร ซึ่งได้รับแรงดันจาก Fire Pump และแหล่งน้ำสำรอง


องค์ประกอบหลักของระบบ Fire Hose Reel

1. Hose Reel

เป็นชุดม้วนสายส่งน้ำที่ช่วยให้ดึงและเก็บสายได้สะดวก

โดยทั่วไปสายมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 19–25 มิลลิเมตร และมีความยาวตามการออกแบบของระบบ


2. Fire Hose

สายส่งน้ำทำจากวัสดุที่มีความแข็งแรง ทนต่อแรงดันน้ำ และมีความยืดหยุ่นเพียงพอสำหรับการใช้งาน

ควรตรวจสอบสภาพสายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันการแตกรั่วหรือเสื่อมสภาพ


3. Nozzle

หัวฉีดทำหน้าที่ควบคุมรูปแบบของสายน้ำ

สามารถปรับรูปแบบได้ เช่น

  • ลำตรง (Straight Stream)
  • ละอองน้ำ (Spray/Fog)

การเลือกใช้ขึ้นอยู่กับลักษณะของเพลิงไหม้และพื้นที่เกิดเหตุ


4. Control Valve

วาล์วควบคุมใช้เปิด–ปิดการจ่ายน้ำเข้าสู่สายส่งน้ำ

ควรหมุนเปิดจนสุดก่อนเริ่มฉีดน้ำ เพื่อให้ได้แรงดันและอัตราการไหลที่เหมาะสม


5. Hose Cabinet

ตู้สายส่งน้ำดับเพลิงใช้สำหรับติดตั้งและป้องกันอุปกรณ์จากความเสียหาย

ภายในตู้มักประกอบด้วย

  • Hose Reel
  • หัวฉีด
  • วาล์ว
  • คำแนะนำการใช้งาน

Fire Hose Reel เหมาะกับเพลิงไหม้ประเภทใด

ระบบ Fire Hose Reel เหมาะสำหรับการควบคุมเพลิงไหม้ระยะเริ่มต้น โดยเฉพาะเพลิงไหม้ประเภท

  • Class A เช่น ไม้ กระดาษ ผ้า พลาสติกบางชนิด

การใช้น้ำอาจไม่เหมาะสมกับเพลิงไหม้บางประเภท เช่น เพลิงไหม้จากของเหลวไวไฟ น้ำมัน หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแสไฟฟ้า จึงควรเลือกใช้อุปกรณ์ดับเพลิงให้เหมาะสมกับลักษณะของเชื้อเพลิงและปฏิบัติตามขั้นตอนความปลอดภัย


Fire Hose Reel แตกต่างจาก Fire Hydrant อย่างไร

แม้ว่าทั้งสองระบบจะใช้น้ำในการดับเพลิง แต่มีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน

Fire Hose Reel

  • ใช้งานง่าย
  • เหมาะสำหรับการควบคุมเพลิงไหม้ระยะเริ่มต้น
  • ใช้สายส่งน้ำขนาดเล็ก
  • เหมาะสำหรับผู้ใช้อาคารที่ได้รับการฝึกอบรมเบื้องต้น

Fire Hydrant

  • ใช้สายดับเพลิงขนาดใหญ่
  • ให้อัตราการไหลของน้ำสูงกว่า
  • เหมาะสำหรับเจ้าหน้าที่ดับเพลิงหรือผู้ผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทาง
  • ใช้กับเหตุเพลิงไหม้ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่

ทั้งสองระบบมักติดตั้งร่วมกันเพื่อให้สามารถตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้ได้หลายระดับ


การติดตั้ง Fire Hose Reel

ตำแหน่งติดตั้งควรคำนึงถึง

  • ทางเดินหลัก
  • ทางออกฉุกเฉิน
  • จุดที่เข้าถึงง่าย
  • ระยะครอบคลุมพื้นที่ใช้งาน
  • ความสะดวกในการดึงสายไปยังพื้นที่เสี่ยง

การออกแบบตำแหน่งและจำนวนตู้ควรเป็นไปตามกฎหมายและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง


ระบบ Fire Hose Reel สามารถทำงานร่วมกับระบบอะไรได้บ้าง

ระบบสามารถเชื่อมต่อและทำงานร่วมกับ

  • Fire Pump System
  • Fire Water Storage Tank
  • Fire Alarm System
  • Building Automation System (BAS)
  • Supervisory Monitoring System

ในบางโครงการ ระบบอาจมีการติดตามสถานะวาล์วหรือปั๊มจากศูนย์ควบคุม เพื่อช่วยในการตรวจสอบและบริหารจัดการระบบดับเพลิง


การตรวจสอบและบำรุงรักษา

ระบบ Fire Hose Reel ควรได้รับการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ เช่น

  • ตรวจสอบสภาพตู้และอุปกรณ์
  • ตรวจสอบสายส่งน้ำ
  • ตรวจสอบหัวฉีด
  • ตรวจสอบวาล์วเปิด–ปิด
  • ตรวจสอบแรงดันน้ำ
  • ทดสอบการไหลของน้ำ
  • ตรวจสอบ Fire Pump และแหล่งน้ำสำรอง
  • บันทึกผลการตรวจสอบและการบำรุงรักษา

การตรวจสอบควรดำเนินการตามแผนบำรุงรักษาและคำแนะนำของผู้ผลิต รวมถึงข้อกำหนดของมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง


ประโยชน์ของระบบ Fire Hose Reel

  • ควบคุมเพลิงไหม้ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
  • ใช้งานได้รวดเร็วเมื่อเกิดเหตุ
  • ลดโอกาสที่เพลิงจะลุกลาม
  • ลดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน
  • สนับสนุนการทำงานของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง
  • เพิ่มความพร้อมด้านความปลอดภัยของอาคาร

มาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

การออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษาระบบ Fire Hose Reel ควรอ้างอิงข้อกำหนดและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น

  • กฎหมายควบคุมอาคารของประเทศไทย
  • กฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับระบบป้องกันอัคคีภัย
  • มาตรฐาน วสท. (วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย)
  • NFPA 14 (Standard for the Installation of Standpipe and Hose Systems)
  • NFPA 20 (Standard for the Installation of Stationary Fire Pumps)
  • NFPA 25 (Standard for the Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems)

ทั้งนี้ การเลือกใช้มาตรฐานควรเป็นไปตามข้อกำหนดของโครงการ หน่วยงานที่มีอำนาจกำกับดูแล และเงื่อนไขของบริษัทประกันภัย (ถ้ามี)


สรุป

Fire Hose Reel System เป็นระบบดับเพลิงขั้นพื้นฐานที่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมเพลิงไหม้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยให้ผู้ใช้อาคารสามารถตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินได้อย่างรวดเร็ว ลดโอกาสการลุกลามของเพลิง และเพิ่มความปลอดภัยให้กับชีวิตและทรัพย์สิน

การออกแบบที่เหมาะสม การติดตั้งตามมาตรฐาน และการตรวจสอบบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ระบบพร้อมใช้งานเมื่อเกิดเหตุจริง และเป็นส่วนสำคัญของระบบป้องกันอัคคีภัยโดยรวมของอาคาร