Deluge System คืออะไร? ระบบดับเพลิงแบบน้ำท่วมพื้นที่สำหรับความเสี่ยงสูง

Deluge System คืออะไร

Deluge System หรือ ระบบดับเพลิงแบบน้ำท่วมพื้นที่ เป็นระบบดับเพลิงอัตโนมัติที่ออกแบบมาเพื่อป้องกันพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดเพลิงไหม้รุนแรงหรือการลุกลามอย่างรวดเร็ว โดยเมื่อระบบทำงาน น้ำจะถูกปล่อยออกจากหัวฉีด (Open Nozzle) ทุกหัวพร้อมกัน เพื่อครอบคลุมพื้นที่ป้องกันในเวลาอันรวดเร็ว

ระบบ Deluge เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีเชื้อเพลิงไวไฟ เครื่องจักรที่มีอุณหภูมิสูง หรือกระบวนการผลิตที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดไฟลุกลาม เช่น

  • โรงงานปิโตรเคมี
  • คลังน้ำมัน
  • โรงไฟฟ้า
  • หม้อแปลงไฟฟ้า (Transformer)
  • สายพานลำเลียงถ่านหิน
  • ห้องกังหัน (Turbine)
  • แท่นขุดเจาะน้ำมัน
  • พื้นที่จัดเก็บสารไวไฟ

หลักการทำงานของระบบ Deluge

ระบบ Deluge แตกต่างจากระบบสปริงเกลอร์ทั่วไป เพราะหัวฉีดทุกหัวเป็น หัวฉีดแบบเปิด (Open Nozzle) ไม่มีหลอดแก้วหรือฟิวส์สำหรับเปิดน้ำ

ลำดับการทำงานของระบบมีดังนี้

  1. ระบบตรวจจับเพลิงไหม้ เช่น Heat Detector, Smoke Detector หรือ Flame Detector ตรวจพบเหตุเพลิงไหม้
  2. Fire Alarm Control Panel ประมวลผลสัญญาณ
  3. ระบบสั่งเปิด Deluge Valve
  4. น้ำจาก Fire Pump ไหลเข้าสู่ระบบท่อ
  5. น้ำถูกปล่อยออกจากหัวฉีดทุกหัวพร้อมกัน
  6. น้ำครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดเพื่อควบคุมหรือจำกัดการลุกลามของเพลิง

Deluge Valve คืออะไร

Deluge Valve เป็นหัวใจของระบบ ทำหน้าที่กั้นน้ำไว้ในสภาวะปกติ เมื่อได้รับคำสั่งจากระบบควบคุม วาล์วจะเปิดและปล่อยน้ำเข้าสู่ระบบท่อทันที

Deluge Valve สามารถสั่งเปิดได้หลายวิธี เช่น

  • ไฟฟ้า (Electric Release)
  • ลม (Pneumatic Release)
  • ไฮดรอลิก (Hydraulic Release)
  • เปิดด้วยมือ (Manual Release)

การเลือกวิธีสั่งงานขึ้นอยู่กับลักษณะของโครงการและข้อกำหนดด้านความปลอดภัย


องค์ประกอบหลักของระบบ Deluge

1. Fire Water Storage Tank

ถังเก็บน้ำดับเพลิงสำหรับสำรองน้ำให้เพียงพอต่อการทำงานของระบบ

ขนาดของถังขึ้นอยู่กับ

  • พื้นที่ป้องกัน
  • ความหนาแน่นของการฉีดน้ำ (Density)
  • ระยะเวลาที่ต้องจ่ายน้ำ
  • ข้อกำหนดของโครงการหรือมาตรฐานที่ใช้อ้างอิง

2. Fire Pump

Fire Pump ทำหน้าที่สร้างแรงดันและอัตราการไหลของน้ำให้เพียงพอสำหรับการทำงานของระบบ

โดยทั่วไปประกอบด้วย

  • Electric Fire Pump
  • Diesel Fire Pump
  • Jockey Pump

3. Deluge Valve Assembly

ชุดวาล์วประกอบด้วยอุปกรณ์ เช่น

  • Deluge Valve
  • Trim Piping
  • Pressure Gauge
  • Drain Valve
  • Alarm Line
  • Water Motor Gong หรืออุปกรณ์แจ้งเตือนตามการออกแบบ

ชุดวาล์วควรได้รับการติดตั้งและบำรุงรักษาตามคู่มือของผู้ผลิต


4. Detection System

ระบบตรวจจับเพลิงไหม้ที่ใช้สั่งเปิด Deluge Valve เช่น

  • Heat Detector
  • Flame Detector
  • Smoke Detector
  • Linear Heat Detection Cable

การเลือกชนิดของ Detector ควรเหมาะสมกับลักษณะความเสี่ยงของพื้นที่


5. Open Nozzle

หัวฉีดแบบเปิดที่ไม่มีอุปกรณ์ปิดกั้นน้ำ

เมื่อ Deluge Valve เปิด น้ำจะออกจากหัวฉีดทุกหัวพร้อมกัน

ชนิดของหัวฉีด เช่น

  • Water Spray Nozzle
  • Medium Velocity Nozzle
  • High Velocity Nozzle

เลือกใช้งานตามวัตถุประสงค์ของการป้องกัน


Deluge System แตกต่างจาก Sprinkler System อย่างไร

หลายคนเข้าใจผิดว่าทั้งสองระบบทำงานเหมือนกัน แต่จริง ๆ แล้วมีความแตกต่างอย่างชัดเจน

หัวข้อDeluge SystemSprinkler System
หัวฉีดเปิดตลอดเวลา (Open Nozzle)ปิดด้วยหลอดแก้วหรือฟิวส์
การปล่อยน้ำทุกหัวพร้อมกันเฉพาะหัวที่ได้รับความร้อน
การสั่งงานระบบตรวจจับเพลิงไหม้สั่งเปิด Deluge Valveความร้อนทำให้หัวสปริงเกลอร์เปิด
การใช้งานพื้นที่เสี่ยงสูงอาคารและพื้นที่ทั่วไป

ประโยชน์ของระบบ Deluge

  • ควบคุมเพลิงไหม้ได้อย่างรวดเร็ว
  • ลดการลุกลามของเพลิง
  • ป้องกันอุปกรณ์สำคัญจากความร้อน
  • ลดความเสียหายของกระบวนการผลิต
  • รองรับความเสี่ยงจากของเหลวไวไฟในหลายประเภทของอุตสาหกรรม
  • สามารถใช้ร่วมกับระบบ Foam ในบางโครงการ

ระบบ Deluge สามารถเชื่อมต่อกับระบบอะไรได้บ้าง

ระบบสามารถทำงานร่วมกับ

  • Fire Alarm System
  • Fire Pump Control System
  • Foam System
  • Building Automation System (BAS)
  • Supervisory Monitoring System
  • Emergency Shutdown System (ESD)
  • Public Address / Voice Alarm System

การบูรณาการระบบช่วยให้สามารถตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้ได้อย่างรวดเร็วและเป็นลำดับ


การตรวจสอบและบำรุงรักษา

ระบบ Deluge ควรได้รับการตรวจสอบเป็นประจำ เช่น

  • ตรวจสอบ Deluge Valve และชุด Trim
  • ตรวจสอบแรงดันของระบบ
  • ทดสอบการทำงานของ Detection System
  • ตรวจสอบ Fire Pump
  • ตรวจสอบหัวฉีดทุกหัว
  • ตรวจสอบวาล์วควบคุม
  • ทดสอบระบบแจ้งเตือน
  • ทดสอบการเปิด Deluge Valve ตามแผนการบำรุงรักษา
  • บันทึกผลการตรวจสอบและการทดสอบ

การบำรุงรักษาควรดำเนินการตามคู่มือของผู้ผลิตและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง


มาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

การออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษาระบบ Deluge ควรอ้างอิงมาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง เช่น

  • NFPA 15 : Standard for Water Spray Fixed Systems for Fire Protection
  • NFPA 13 : Standard for the Installation of Sprinkler Systems (ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบ Deluge)
  • NFPA 20 : Standard for the Installation of Stationary Fire Pumps
  • NFPA 25 : Standard for the Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems
  • กฎหมายควบคุมอาคารของประเทศไทย
  • มาตรฐาน วสท. และข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การเลือกใช้มาตรฐานควรเป็นไปตามประเภทของความเสี่ยงและข้อกำหนดของโครงการ


ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรม

ระบบ Deluge นิยมใช้กับงานที่ต้องการปกป้องอุปกรณ์หรือพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น

  • ระบบป้องกันหม้อแปลงไฟฟ้าแรงสูง
  • ระบบป้องกันสายพานลำเลียงในโรงไฟฟ้า
  • ระบบป้องกันเครื่องจักรในโรงงานผลิตเยื่อกระดาษ
  • ระบบป้องกันถังเก็บสารไวไฟ
  • ระบบป้องกัน Loading Rack
  • ระบบป้องกันกังหันก๊าซและกังหันไอน้ำ
  • ระบบป้องกันเครื่องจักรในอุตสาหกรรมเหมืองแร่

สรุป

Deluge System เป็นระบบดับเพลิงสำหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง โดยใช้น้ำจากหัวฉีดแบบเปิดที่ทำงานพร้อมกันทั้งระบบเมื่อได้รับคำสั่งจากระบบตรวจจับเพลิงไหม้ ช่วยควบคุมการลุกลามของเพลิงและลดความเสียหายต่อเครื่องจักร กระบวนการผลิต และทรัพย์สินได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การออกแบบระบบ Deluge ต้องอาศัยการคำนวณทางวิศวกรรม การเลือกหัวฉีดและอุปกรณ์ที่เหมาะสม รวมถึงการติดตั้งและบำรุงรักษาตามมาตรฐาน เพื่อให้ระบบพร้อมทำงานเมื่อเกิดเหตุจริงและสามารถปกป้องพื้นที่สำคัญได้อย่างมีประสิทธิผล