Novec 1230 Fire Suppression System คืออะไร? ระบบดับเพลิงสะอาดที่ปกป้องทั้งชีวิตและอุปกรณ์สำคัญ
Novec 1230 Fire Suppression System คืออะไร
Novec 1230 Fire Suppression System เป็นระบบดับเพลิงด้วยสารสะอาด (Clean Agent Fire Suppression System) ที่ใช้สารดับเพลิงชนิด FK-5-1-12 ซึ่งเดิมเป็นผลิตภัณฑ์ของ 3M ภายใต้ชื่อทางการค้า Novec™ 1230 Fire Protection Fluid
ระบบนี้ได้รับความนิยมสำหรับการปกป้องพื้นที่ที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์หรือทรัพย์สินมูลค่าสูง เพราะสามารถดับเพลิงได้อย่างรวดเร็ว ไม่ทิ้งคราบ ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า และไม่ทำให้เกิดความเสียหายจากน้ำหรือโฟม
ตัวอย่างพื้นที่ที่นิยมติดตั้ง ได้แก่
- Data Center
- Server Room
- ห้อง UPS
- ห้องไฟฟ้า (Electrical Room)
- ห้องควบคุมเครื่องจักร (Control Room)
- ห้องโทรคมนาคม (Telecommunication Room)
- ห้องเก็บเอกสารสำคัญ
- ห้องควบคุมกระบวนการผลิต
หลักการทำงานของระบบ Novec 1230
ระบบทำงานร่วมกับระบบตรวจจับเพลิงไหม้ โดยมีลำดับการทำงานดังนี้
- Smoke Detector หรือ Heat Detector ตรวจพบเหตุเพลิงไหม้
- Fire Alarm Control Panel ประมวลผลและยืนยันเหตุการณ์
- ระบบแจ้งเตือนด้วยเสียงและแสง พร้อมหน่วงเวลาการปล่อยสารดับเพลิงตามที่ออกแบบ
- ผู้ที่อยู่ภายในพื้นที่อพยพออกจากห้อง
- ระบบเปิดวาล์วถังและปล่อยสาร Novec 1230 ผ่านหัวฉีด
- สารดับเพลิงกระจายตัวทั่วพื้นที่และควบคุมการเผาไหม้ได้อย่างรวดเร็ว
Novec 1230 ดับเพลิงได้อย่างไร
Novec 1230 ทำงานโดย ดูดซับพลังงานความร้อนจากเปลวไฟ (Heat Absorption) ทำให้อุณหภูมิของการเผาไหม้ลดลงจนไม่สามารถดำเนินต่อไปได้
ข้อดีคือ
- ไม่ลดออกซิเจนในห้องเหมือนระบบ CO₂
- ไม่ทำให้เกิดคราบตกค้าง
- ไม่กัดกร่อนอุปกรณ์
- ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า
จึงเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และระบบควบคุมที่มีมูลค่าสูง
องค์ประกอบหลักของระบบ
1. Agent Cylinder
ถังบรรจุสาร Novec 1230 ที่เก็บไว้ภายใต้แรงดันด้วยก๊าซไนโตรเจน
ขนาดและจำนวนถังขึ้นอยู่กับ
- ปริมาตรของห้อง
- ระดับความเสี่ยง
- ความเข้มข้นของสารดับเพลิงที่ออกแบบ
- มาตรฐานที่ใช้อ้างอิง
2. Cylinder Valve และ Actuator
ทำหน้าที่เปิดวาล์วเพื่อปล่อยสารดับเพลิง
การสั่งงานอาจเป็น
- Solenoid
- Pneumatic
- Manual Release
3. Distribution Piping
ระบบท่อแรงดันสูงสำหรับลำเลียงสารดับเพลิงไปยังหัวฉีด
การออกแบบต้องคำนวณแรงดัน อัตราการไหล และเวลาการปล่อยสาร เพื่อให้การกระจายสารครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด
4. Discharge Nozzle
หัวฉีดทำหน้าที่กระจายสาร Novec 1230 ให้ทั่วพื้นที่
ตำแหน่งติดตั้งต้องผ่านการคำนวณทางวิศวกรรม เพื่อให้ได้ความเข้มข้นของสารดับเพลิงตามที่ออกแบบ
5. Fire Detection System
ระบบตรวจจับเพลิงไหม้ เช่น
- Smoke Detector
- Heat Detector
- Aspirating Smoke Detection (ASD) สำหรับพื้นที่ที่ต้องการตรวจจับควันตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
หลายโครงการใช้หลักการ Cross Zone Detection เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือและลดโอกาสการปล่อยสารจาก False Alarm
6. Clean Agent Control Panel
ทำหน้าที่
- รับสัญญาณจาก Detector
- ควบคุมการหน่วงเวลา
- แจ้งเตือนก่อนปล่อยสาร
- สั่งปล่อยสารดับเพลิง
- ตรวจสอบสถานะของระบบ
- บันทึกเหตุการณ์
ข้อดีของระบบ Novec 1230
- ดับเพลิงได้รวดเร็ว
- ไม่ทิ้งคราบหลังการใช้งาน
- ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า
- ไม่ทำลายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
- ลดระยะเวลาการหยุดผลิตหรือหยุดให้บริการ
- เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีทรัพย์สินมูลค่าสูง
- มีศักยภาพในการทำลายชั้นโอโซน (ODP) เท่ากับศูนย์
ข้อจำกัดของระบบ
แม้ว่าระบบ Novec 1230 จะมีข้อดีหลายด้าน แต่ควรคำนึงถึง
- ต้องออกแบบโดยวิศวกรที่มีความเชี่ยวชาญ
- ห้องที่ป้องกันต้องมีความแน่นหนาเพียงพอ เพื่อรักษาความเข้มข้นของสารดับเพลิงในช่วงเวลาที่กำหนด
- ควรมีการทดสอบความแน่นหนาของห้อง (Door Fan Test) ในโครงการที่กำหนดหรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสภาพห้อง
- ต้องมีการบำรุงรักษาและตรวจสอบระบบเป็นประจำ
ระบบ Novec 1230 สามารถเชื่อมต่อกับระบบอะไรได้บ้าง
ระบบสามารถทำงานร่วมกับ
- Fire Alarm System
- Building Automation System (BAS)
- CCTV System
- Access Control System
- Voice Alarm / Public Address System
- ระบบตัดไฟฟ้า
- ระบบหยุดเครื่องปรับอากาศและระบบระบายอากาศ
- Supervisory Monitoring System
การเชื่อมโยงระบบช่วยให้การตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้เป็นไปอย่างเป็นลำดับและลดความเสียหายได้มากขึ้น
การตรวจสอบและบำรุงรักษา
เพื่อให้ระบบพร้อมใช้งาน ควรตรวจสอบเป็นประจำ เช่น
- ตรวจสอบแรงดันของถัง
- ตรวจสอบน้ำหนักสารดับเพลิง (ตามวิธีที่ผู้ผลิตกำหนด)
- ตรวจสอบวาล์วและอุปกรณ์สั่งปล่อย
- ตรวจสอบหัวฉีดและระบบท่อ
- ทดสอบระบบตรวจจับเพลิงไหม้
- ทดสอบระบบแจ้งเตือนก่อนปล่อยสาร
- ตรวจสอบแบตเตอรี่สำรองและระบบควบคุม
- บันทึกผลการตรวจสอบและการบำรุงรักษา
มาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
การออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษาระบบ Novec 1230 ควรอ้างอิงข้อกำหนดและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น
- NFPA 2001 : Standard on Clean Agent Fire Extinguishing Systems
- NFPA 72 : National Fire Alarm and Signaling Code
- NFPA 70 : National Electrical Code (สำหรับงานไฟฟ้าที่เกี่ยวข้อง)
- กฎหมายควบคุมอาคารของประเทศไทย
- มาตรฐาน วสท. และข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- ข้อกำหนดของบริษัทประกันภัย (ถ้ามี)
Novec 1230 กับ FM-200 ต่างกันอย่างไร
แม้ว่าทั้งสองระบบจะเป็นระบบดับเพลิงแบบ Clean Agent แต่มีความแตกต่างบางประการ
| หัวข้อ | Novec 1230 | FM-200 |
|---|
| กลไกหลักในการดับเพลิง | ดูดซับความร้อน | ดูดซับความร้อนเป็นหลักและยับยั้งปฏิกิริยาการเผาไหม้บางส่วน |
| คราบหลังการใช้งาน | ไม่มี | ไม่มี |
| เป็นสื่อนำไฟฟ้า | ไม่เป็น | ไม่เป็น |
| เหมาะกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ | เหมาะสม | เหมาะสม |
| มาตรฐานหลัก | NFPA 2001 | NFPA 2001 |
การเลือกใช้งานควรพิจารณาข้อกำหนดของโครงการ ความพร้อมของผลิตภัณฑ์ การบำรุงรักษา และคำแนะนำของผู้ผลิต มากกว่าพิจารณาจากชื่อสารดับเพลิงเพียงอย่างเดียว
สรุป
Novec 1230 Fire Suppression System เป็นระบบดับเพลิงแบบ Clean Agent ที่ได้รับความนิยมสำหรับการปกป้องอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และพื้นที่ที่มีมูลค่าสูง ด้วยคุณสมบัติไม่ทิ้งคราบ ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า และสามารถควบคุมเพลิงไหม้ได้อย่างรวดเร็ว
การออกแบบที่ถูกต้อง การเลือกอุปกรณ์ที่ผ่านการรับรอง การติดตั้งโดยผู้เชี่ยวชาญ และการตรวจสอบบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ระบบพร้อมใช้งานเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ลดความเสียหายต่อทรัพย์สิน และเพิ่มความมั่นใจในการดำเนินธุรกิจในระยะยาว
